Νέα ανάλυση της RAND, αμερικανικού ερευνητικού ινστιτούτου που αναλαμβάνει συμβάσεις για την κυβέρνηση των ΗΠΑ και το Πεντάγωνο και συνεργάζεται στενά μαζί τους, επιχειρεί να χαρτογραφήσει τις προκλήσεις ασφαλείας της επόμενης δεκαετίας. Στο κέντρο της βρίσκεται το ενδεχόμενο αιφνίδιου θανάτου του Βλαντίμιρ Πούτιν τον Ιανουάριο του 2027 και οι αλυσιδωτές εξελίξεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε άμεση πολεμική σύγκρουση ανάμεσα στη Ρωσία και το ΝΑΤΟ.
Στο πολεμικό παίγνιο ο Ρώσος πρόεδρος, 74 ετών, ο οποίος κυβερνά τη Ρωσία περισσότερο από οποιονδήποτε μετά τον Ιωσήφ Στάλιν, πεθαίνει απροσδόκητα μέσα σε τρεις μήνες, τον Ιανουάριο του 2027, «από φυσικά αίτια». Αφήνει πίσω του κενό εξουσίας. Στον αγώνα της ελίτ για την προεδρία επικρατούν οι υπηρεσίες ασφαλείας. Τον Μάρτιο του 2027 το Κρεμλίνο ανακοινώνει ως επίσημο διάδοχο έναν «πρώην στρατηγό της FSB». Οι αναλυτές τονίζουν ότι πρόκειται για υποθετικό σενάριο και όχι για πρόβλεψη του μέλλοντος.
Μεταβίβαση εξουσίας στη Μόσχα και αδιέξοδο στην Ουκρανία
Ο νέος πρόεδρος εμφανίζεται στην αρχή διαλλακτικός. Τον Απρίλιο του 2027 η Ρωσία συνάπτει προσωρινή κατάπαυση του πυρός με την Ουκρανία, με αντάλλαγμα μερική άρση των κυρώσεων. Τη μεσολάβηση έχουν οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Οι στρατηγικοί στόχοι της Μόσχας δεν αλλάζουν. Διατηρεί στρατεύματα στα κατεχόμενα εδάφη και τα διεκδικεί ως δικά της. Έως τον Ιούλιο του 2027 οι ειρηνευτικές συνομιλίες φτάνουν σε αδιέξοδο. Ο πόλεμος περνά σε παγωμένη φάση, ενώ ο πόλεμος φθοράς στην Ουκρανία αναζωπυρώνεται και συνεχίζεται.
Τον Ιανουάριο του 2028 ο νέος πρόεδρος αντικαθιστά στο Κρεμλίνο τους στενότερους συμμάχους του Πούτιν με πρόσωπα πιστά στον ίδιο. Βρίσκεται όμως μπροστά σε διογκούμενη οικονομική και κοινωνική κρίση, εν μέρει εξαιτίας των απωλειών στον πόλεμο με την Ουκρανία. Χωρίς τη στήριξη που διέθετε ο Πούτιν, σύμφωνα με το σενάριο, περνά υπό την επιρροή φιλοπόλεμων «γερακιών» που ζητούν σκληρά μέτρα κατά του ΝΑΤΟ.
Την ίδια χρονιά, το 2028, η Ρωσία ξεκινά υβριδική εκστρατεία κατά των ευρωπαϊκών μελών της Συμμαχίας. Η δυσαρέσκεια στο εσωτερικό μεγαλώνει και ωθεί το Κρεμλίνο να εξαπολύσει υβριδικές επιθέσεις εναντίον κρατών του ΝΑΤΟ. Παράλληλα οργανώνει ευρεία εκστρατεία παραπληροφόρησης, με αφήγημα ότι οι ρωσόφωνοι πληθυσμοί της Ανατολικής Ευρώπης είναι θύματα συστηματικών διώξεων.
Το 2029 οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν κρίση στη Νότια Αμερική, καθώς η περιοχή πλήττεται από κύμα βίας και συγκρούσεων. Το Κρεμλίνο υπολογίζει ότι η Ουάσιγκτον θα είναι απασχολημένη με προβλήματα στη δική της ήπειρο και διατάζει στρατιωτική επιχείρηση κατά της Εσθονίας.
Κλιμάκωση στη Νάρβα και ενεργοποίηση του Άρθρου 5
Η επιχείρηση τοποθετείται στον Μάιο του 2030. Αξιοποιώντας επαφές στη ρωσόφωνη κοινότητα, η Μόσχα οργανώνει διαδηλώσεις στη Νάρβα, εσθονική πόλη στα σύνορα με τη Ρωσία. Οι διαδηλώσεις εξελίσσονται σε ταραχές και οι εσθονικές αρχές τις καταστέλλουν με τη βία. Ο νέος πρόεδρος στέλνει τότε στρατεύματα στην πόλη, με πρόσχημα την προστασία του ρωσόφωνου πληθυσμού.
Σε αντίθεση με τους υπολογισμούς του Κρεμλίνου, το ΝΑΤΟ απαντά αμέσως. Επικαλείται το Άρθρο 5 της ιδρυτικής του συνθήκης, που ορίζει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός μέλους συνιστά επίθεση εναντίον όλων, και στέλνει δυνάμεις για την άμυνα της Εσθονίας.
Από τον Ιούνιο ξεκινούν επιχειρήσεις πλήρους κλίμακας ανάμεσα στις ρωσικές δυνάμεις και τα στρατεύματα του ΝΑΤΟ. Στο σενάριο διαρκούν έως τον Οκτώβριο του 2030. Οι συγκρούσεις ξεπερνούν τα σύνορα της Εσθονίας και εκτείνονται σε ολόκληρη τη Βαλτική, τη Βόρεια Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η Ρωσία εντείνει τις δολιοφθορές κατά της Βρετανίας, αποφεύγει όμως προσεκτικά την Τουρκία, η οποία, κατά τη RAND, μένει στο περιθώριο. Κυβερνοεπιθέσεις και στρατιωτικές επιχειρήσεις επηρεάζουν την ανατολική και τη νότια πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Τον Νοέμβριο του 2030, έπειτα από μήνες έντονων μαχών, κηρύσσεται προκαταρκτική κατάπαυση του πυρός. Η Ευρώπη δυσκολεύεται να συντηρήσει τις δυνάμεις της. Ο νέος πρόεδρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας δέχεται πίεση στο εσωτερικό, επειδή δεν κατόρθωσε να νικήσει γρήγορα την Εσθονία. Αφού καταλαμβάνει τη Νάρβα, δηλώνει την επιχείρηση ολοκληρωμένη και παρουσιάζει την κατάληψη ως νίκη. Ανακοινώνει μονομερώς στρατιωτική επικράτηση, διατηρεί την κατοχή της πόλης και προτείνει στο ΝΑΤΟ εκεχειρία από θέση ισχύος.
Τον Ιανουάριο του 2031 η κατάπαυση του πυρός παραμένει σε ισχύ, οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις όμως έχουν φτάσει σε αδιέξοδο. Κατά τους αναλυτές, μπροστά στην προοπτική ακόμη μιας «παγωμένης» σύγκρουσης και στην αυξανόμενη αποσταθεροποίηση στην Ευρώπη, το κύρος του ΝΑΤΟ υπονομεύεται. Προκύπτει αβέβαιο και ασταθές περιβάλλον ασφαλείας και το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας τίθεται υπό αμφισβήτηση.
Συστάσεις για τις υποδομές της Ευρώπης
Μέσα από αυτό το υποθετικό πλαίσιο η έκθεση διατυπώνει συγκεκριμένες συστάσεις, κυρίως προς τη βρετανική κυβέρνηση και τους Ευρωπαίους συμμάχους. Τους καλεί να προετοιμαστούν εντατικά για πόλεμο και για το ενδεχόμενο γενικευμένης σύγκρουσης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην επείγουσα ανάγκη να θωρακιστούν οι κρίσιμες εθνικές υποδομές απέναντι σε υβριδικά και στρατιωτικά πλήγματα.
Οι αναλυτές της RAND διευκρινίζουν ότι το κείμενο είναι απλώς ένα από τα πολλά πιθανά σενάρια προσομοίωσης που εξετάζονται για το μέλλον. Δεν αποτελεί μαντεία ούτε οριστική πρόβλεψη για την πορεία των γεωπολιτικών γεγονότων.

































